Kategorie PsychologiaSpołeczeństwo

Sadystyczne eksperymenty Harlowa, który zaprojektował „dół rozpaczy” dla makaków

By zrozumieć naturę depresji i samotności, pewien wpływowy naukowiec zaprojektował aparaturę, którą dziś można określić narzędziem tortur małp.


Otchłań rozpaczy

Eksperyment został opracowany przez cenionego amerykańskiego psychologa Harrego Harlowa. Chcąc zrozumieć depresję i znaleźć potencjalne sposoby leczenia, naukowiec postanowił stworzyć zwierzęcy model choroby.

Harlow zbudował pionową konstrukcję w kształcie stożka, która wykonana była ze stali nierdzewnej i umieścił w niej makaki. Podłoże było drucianą siatką, by odchody zwierząt swobodnie wypadały. W takiej klatce małpy pozostawiano w samotności na całe tygodnie.

Swój twór Harlow określił jako „dół rozpaczy”. Psycholog w swoich pracach wyjaśnił, że celem jego mało etycznej metody jest odzwierciedlenie emocji odczuwanych przez człowieka z ciężką depresją.

Sadystyczne eksperymenty Harlowa, który zaprojektował „dół rozpaczy” dla makaków

Ludzie z depresją zgłaszają, że są pogrążeni w rozpaczy lub zatopieni w studni samotności i beznadziejności. Dlatego zbudowaliśmy instrument, który spełniałby te kryteria i eufemistycznie nazwaliśmy go dołem rozpaczy lub pionową komorą dla tych, dla których określenie „dołek” jest psychologicznie nie do przyjęcia.

Kontrowersyjny eksperyment

Większość małp po kilku dniach kuliła się i unikała jakiejkolwiek aktywności. Po wypuszczenia makaków z urządzenia, zwierzęta nie wracały do normalnych zachowań społecznych. Przez miesiąc nie bawiły się, unikały towarzystwa i nie były ciekawskie.


Większość małp po prostu pozostawała nieruchomo skulona. Te „głębokie anomalie behawioralne” utrzymywały się przez kilka tygodni po opuszczeniu „dołu rozpaczy”.

Chociaż Harlow twierdził, że urządzenie ma „ogromny potencjał” do badania depresji, nie jest jasne, czy ta konkretna ścieżka badań kiedykolwiek dostarczyła prawdziwy wgląd w kliniczną depresję lub oferowała jakiekolwiek możliwe sposoby jej leczenia.

Sadystyczne eksperymenty Harlowa, który zaprojektował „dół rozpaczy” dla makaków

Etyka badań na zwierzętach

Większość eksperymentów Harlowa była mało etyczna, delikatnie ujmując, a jego wypowiedzi były zimne i absolutnie kontrowersyjne. Niektórzy sugerowali, że Harlow wydawał się czerpać przyjemność z sadystycznych testów.

Niektórzy twierdzą, że właśnie praca Harlowa zmusiła świat nauki do ponownego przemyślenia wykorzystania zwierząt w badaniach. Dziś jego eksperymenty byłby nie do przyjęcia, a komisja etyczna odrzuciłaby wyniki.

Sadystyczne eksperymenty Harlowa, który zaprojektował „dół rozpaczy” dla makaków

Jedyną rzeczą, na której mi zależy, jest to, czy małpy okażą się własnością, którą mogę opublikować. Nie mam do nich żadnej miłości. Naprawdę nie lubię zwierząt. Gardzę kotami, nienawidzę psów. Jak można lubić małpę? – powiedział Harlow w wywiadzie w 1974 roku

Harry Harlow

W trakcie swojej długiej kariery Harry Harlow osiągnął zarówno uznanie akademickie, jak i rozgłos publiczny. Do dziś pozostaje jednym z najczęściej cytowanych psychologów XX wieku, ale jego praca wzbudziła mnóstwo kontrowersji, z oczywistych powodów.

Harlow był autorem wielu eksperymentów, ale uważa się, że zwrócił się w stronę badań nad depresją ze względu na własne doświadczenia. Psycholog nie potrafił poradzić sobie ze śmiercią żony. Zmarł w 1981 roku, nękany depresją i alkoholizmem.