10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze

Rozwój psychologii eksperymentalnej w XIX i XX wieku pozwolił naukowcom dokładniej przyjrzeć się ludzkiej naturze. Zbadano procesy biologiczne zachodzące w mózgu, emocje i reakcje w konkretnych sytuacjach. Takie informacje pomagają nam zrozumieć sposób, który kieruje naszym zachowaniem.

Zobaczcie poniżej dziesięć najciekawszych eksperymentów psychologicznych. Nie tylko ujawnią informacje o ludzkiej naturze, ale także dają do myślenia. Niektóre z pewnością cię zaskoczą.

#1 Eksperyment Ascha – „Wolałbym się z każdym zgodzić, niż być inny”

10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze
Udostępnij© www.rodolfo.typepad.com

Solomon Asch pokazał siłę zgodności w grupie. Chodziło o to, by udowodnić, że niektórzy zmieniają zdanie po wpływem innych, nawet jeśli są świadomi błędu. Uczestnicy eksperymentu mieli oszacować długość linii na planszy, znaleźć równe, nazwać kolor lub powiedzieć komuś swoje imię. W każdej grupie był tylko jeden uczestnik, pozostali byli aktorami.

Wynik: łatwo się domyślić jaki był rezultat. Aktorzy zawsze udzielali błędnych odpowiedzi, uczestnik eksperymentu jednak zwykle się z nimi zgadzał. Praktycznie każdy podążał za opinią grupy i odczuwał ogromny dyskomfort, gdy musiał wyrazić przeciwstawną opinię lub skonfrontować się z grupą.

#2 Efekt Hawthorne – „Mój szef mnie lubi i docenia moją pracę”

10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze
Udostępnij© www.library.hbs.edu

Kiedy w fabryce Western Electrics wydajność pracowników spadła, o pomoc poproszono Eltona Mayo. Wnioski okazały się dość zaskakujące.

Wynik: poprawa ani pogorszenie warunków pracy nie wpłynęły zasadniczo na wydajność pracowników. Kiedy jednak do akcji wkroczył Elton Mayo, pracownicy poczuli, że są zaangażowani w coś ważnego, a ich przełożony się o nich troszczy, ich wydajność okazała się znacznie wzrastać.

#3 Efekt Ringelmanna – „Będę patrzyć jak pracujesz”

10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze
Udostępnij© wikimedia

Maximilien Ringelmann sformułował hipotezę, że każda osoba przyczynia się mniej do wykonania zadania, jeśli współpracuje z innymi. Przeprowadzono wiele eksperymentów, jak przeciąganie liny czy podnoszenie ciężkich przedmiotów i wysunięto osobiste wnioski.

Wynik: każda osoba wkłada znacznie więcej wysiłku w osobiste osiągnięcia niż te grupowe. Ludzie tracą indywidualną motywację, gdy pracują w grupie.

#4 Dyfuzja odpowiedzialności – „Nic nie wiem, ktoś inny pomoże”

10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze
Udostępnij© www.whatsonxiamen.com/

John Darly i Bibb Latane przeprowadzili serię eksperymentów, by sprawdzić jak zachowają się przechodnie, gdy komuś innemu dzieje się krzywda.

Wynik: w nagłych wypadkach ludzie reagują szybciej, gdy są sami. Jednak w dużych skupiskach ludzi, obserwatorzy przerzucają odpowiedzialność na siebie i są bardzo bierni.

#5 Efekt odmiennego zdania – „Jeśli masz inne zdanie, jesteś w błędzie”

There staying in and thats finalUdostępnij

Lee Ross, profesor Uniwersytetu Stanford, postanowił sprawdzić jak inni rozwiązują trudne sytuacje. Uczestnicy mieli do wyboru dwie możliwości i musieli także wyobrazić sobie osoby, które udzieliłyby innej niż oni odpowiedzi.

Wynik: bezwzględna większość uważała, że ma rację w kwestii swojego zdania i poprawnie przewidziała odpowiedź drugiej osoby. Osoby, które się z nimi nie zgadzały zostały opisane w bardzo negatywny sposób.

#6 Teoria aktywacji i hamowania – „Popatrz na mnie”

The Peleton - Tour de FranceUdostępnij

Psycholog Norman Triplett zauważył, że ludzie pracują znacznie efektywniej, gdy są obserwowani. Podczas badania rowerzystów, okazało się, że utrata zainteresowania świadków zmniejsza ich wydajność.

Wynik: dalsze badania przeprowadzone przez Roberta Zajonca potwierdziły przypuszczenia Tripletta. Ludzie starają się zaimponować innym, jednak tracą motywację, gdy nikt nie jest zainteresowany ich działaniami.

#7 Eksperyment Carlsberga – „Nawet małe dziecko może trzymać nóż za plecami”

10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze
Udostępnij© www.duvalguillaume.com

Wyobraźcie sobie salę kinową wypełnioną 148 wytatuowanymi motocyklistami i tylko dwoma wolnymi miejscami, w samym środku. Skoro zapłaciłeś za bilety, zdecydujesz się zająć wolne miejsca, czy opuścisz kino nie chcąc ryzykować? To właśnie postanowiła sprawdzić firma Carlsberg

Wynik: motocykliści z radością powitali dzielnych kinomanów, którzy nie przejęli się wyglądem sąsiadów i po prostu zajęli swoje miejsca. Niektórzy nawet podzielili się z nimi piwem. Eksperyment wykazał, że nie należy oceniać ludzi po wyglądzie.

#8 Osiem godzin bez urządzeń – „Z moim dzieckiem wszystko jest w porządku”

Teenager assignmentUdostępnij

Psycholog rodzinny, Ekaterina Murashova, sformułował hipotezę, że współczesne dzieci boją samotności i nie potrafią rozwijać swojej kreatywności. Zaproponowała im więc spędzenie 8 godzin bez telefonu, komputera i telewizora.

Wynik: tylko troje z 68 dzieci w wieku od 12 do 18 lat pomyślnie zakończyło eksperyment. Siedmioro z kolei wytrzymało 7 godzin. Reszta przerwała eksperyment twierdząc, że czują się źle, mają gorączkę lub mdłości. Troje dzieci nawet miała myśli samobójcze.

#9 Spontaniczność i podporządkowanie – „To nie moja wina, oni mnie do tego zmusili”

10 zaskakujących eksperymentów psychologicznych, które zdradzają prawdę o ludzkiej naturze
Udostępnij© www.madsciencemuseum.com

Pierwotnym celem Carney Landis było określenie wzorców silnych emocji wyrażanych przez mimikę twarzy. Na twarzach uczestników rysowano linie, które ułatwiały śledzenie mięśni.

Wynik: nie zidentyfikowano żadnych wzorców mięśniowych. Choć większość rzeczy była dość obrzydliwa (dotykanie żab, wąchanie amoniaku), każdy z badanych chętnie godził się na robienie tego, o co zostali poproszeni.

#10 Przysługa – „Jestem spragniony, głodny i nie mam gdzie spać”

Help!Udostępnij

Jonathan Freedman i Scott Frazier próbowali ustalić jak ludzie zareagują na prośbę o przysługę ze strony nieznajomych. Każda kolejna prośba była bardziej angażująca.

Wynik: jeśli ludzie wyświadczają ci drobną przysługę, istnieje szansa, że z radością pomogą ci w innej sytuacji.