Pozostający przez 500 lat zagadką papirus okazał się być kolejną teorią o „kobiecej histerii”

Ponad 500 lat temu do biblioteki Uniwersytetu w Bazylei przyniesiono papirus pokryty tajemniczym tekstem. Liczące sobie prawie 2000 lat pismo wydawało się być lustrzanym odbiciem i renesansowi uczeni, bez względu na wysiłki, nie byli w stanie go rozszyfrować.

Tekst medyczny

Pół milenium później, współczesna technologia i ciekawość archeologów doprowadziły do odczytania papirusu. Zespół ogłosił, że słynny nieodczytany dokument w rzeczywistości był kilkoma sklejonymi warstwami bibułki z włókiem roślinnych. Wykorzystując ultrafiolet i podczerwień, specjalista od rękopisów był w stanie oddzielić każdą stronę, a tekst został odczytany. Grecki tekst natychmiast przetłumaczono i określono jego pochodzenie.

Pozostający przez 500 lat zagadką papirus okazał się być kolejną teorią o „kobiecej histerii”
Udostępnij

To sensacyjne odkrycie. Większość papirusów to umowy lub listy. Ten tekst literacki jest znacznie bardziej wartościowy. Możemy stwierdzić, że to tekst medyczny z późnego antyku. Zakładamy, że napisał go rzymski lekarz Galen. – relacjonuje profesor historii starożytnej Sabine Huebner

Galen

Galen jest jedną z najbardziej znanych postaci w historii medycyny. Urodzony w 129 roku na terenie dzisiejszej Turcji, szybko zyskał sławę w kręgach akademickich Cesarstwa Rzymskiego i Bliskiego Wschodu. Popularność zyskał dzięki bogatym pismom traktującym o filozofii i medycynie. Dziś jednak najbardziej znany jest ze swoich dziwacznych notatek i jeszcze osobliwszych ilustracji „ludzkiej anatomii”.

Pozostający przez 500 lat zagadką papirus okazał się być kolejną teorią o „kobiecej histerii”
Udostępnij

Anatomia wg. Galena

Jeszcze w czasach Galena, czyli w II wieku, istniał powszechny zakaz sekcji zwłok i „zaglądania” do wnętrza ludzkiego ciała. Galen i jego koledzy po fachu zmuszeni byli więc szukać wiedzy gdzieś indziej. Coś im podpowiedziało, że do nauki ludzkiej anatomii doskonale posłużą zwierzęta.

Choć w tekstach widniała informacja, że badania zostały przeprowadzone na zwierzętach, w dziełach Galena pojawiało się mnóstwo dziwacznych opisów i diagramów ludzkiego ciała. Choć w III wieku w Aleksandrii rozpoczęto nieco staranniejsze badania, tzn sekcje zwłok, rękopisy Galena były punktem odniesienia dla lekarzy aż do renesansu.

Pozostający przez 500 lat zagadką papirus okazał się być kolejną teorią o „kobiecej histerii”
Udostępnij

Kobieca histeria

Oprócz tworzenia od wieków zamieszania wokół struktury ludzkiego ciała (choć trzeba przyznać, że nie celowo), Galen miał kilka ciekawych pomysłów na temat kobiecej anatomii. O tym zresztą traktuje odczytany rękopis, a dokładniej mówiąc o kobiecej histerii.

„Schorzenie” po raz pierwszy zostało scharakteryzowane w Egipcie około 1900 roku p.n.e. Oficjalną nazwę później nadał Hipokrates. Jak się okazuje, kobieca histeria była powszechnie diagnozowana. Co to właściwie było? Cóż, spontaniczne ruchy macicy związane z cyklem menstruacyjnym.

Pozostający przez 500 lat zagadką papirus okazał się być kolejną teorią o „kobiecej histerii”
Udostępnij

Diagnoza

Galen postanowił poznać temat nieco lepiej i teorię rozwinął na kilku kartkach papirusu. Według starożytnego lekarza, ruchy macicy były spowodowane „uduszeniem” organu przez nagromadzoną krew menstruacyjną. Zalecane były ziołowe płukanki, a w przypadku młodych kobiet, jak najszybsze małżeństwo. Jak pisze w swojej pracy Hippocratis librum de humoribus:

Badałem wiele histerycznych kobiet, niektóre z nich były zatrważające, inne miały ataki lęku. Choroba ma różne objawy, ale zawsze odnosi się do macicy.

Pełna treść papirusu zostanie opublikowana w 2019 roku, trzeba jednak przyznać, że takiego tekstu nikt się nie spodziewał, szczególnie, że pozostawał tajemnicą przez ponad 500 lat

Fotografie: unibas.ch, ncbi.nlm.nih.gov