Kategorie KosmosZjawiska

Galaktyczna meduza i gwiezdne zombie, czyli najdziwniejsze galaktyki we wszechświecie

Galaktyk we wszechświecie jest prawdopodobnie 200 miliardów, nic więc dziwnego, że wśród nich znajdują się naprawdę wyjątkowe twory. Zadziwiają swoim wyglądem, sposobem funkcjonowania czy zjawiskami, jakie w nich zachodzą.


Czym jest galaktyka?

Galaktyka to w uproszczeniu ogromne zbiory gwiazd, które znajdują się w naszym wszechświecie i są dosłownie wszędzie na niebie. Jednakże ile galaktyk jest we wszechświecie? Zliczenie ich jest niemożliwe, jednakże ich liczbę szacuje się od 100 do 200 miliardów. W ich obserwacji głównym problemem są ograniczenia naszych instrumentów.

Galaktyczna meduza i gwiezdne zombie, czyli najdziwniejsze galaktyki we wszechświecie

Nasz sprzęt jest niedoskonały, a samo ziemskie powietrze jest w stanie zniekształcać obraz. Najlepszym sposobem obserwacji galaktyk są urządzenia na orbicie naszej planety. Jednakże pomimo tych ograniczeń astronomom udało się dowiedzieć całkiem sporo o tych ciekawych tworach materii. Wśród nich znajdziemy niezwykłych przedstawicieli, którzy zaskakują na tle tych bardziej tradycyjnych.

Oczy kosmosu

Dysk galaktyki spiralnej IC 2163 wydaje się spoglądać w przestrzeń i idealnie pasuje tutaj nazwa „Oczy Wszechświata”. Ta cecha w kształcie oka jest w rzeczywistości ogromnym strumieniem gwiazd i pyłu powstałym, gdy IC 2163 otarła się o inną galaktykę spiralną o nazwie NGC 2207. Te wyjątkowe zjawiska utrzymują się „tylko” przez kilkadziesiąt milionów lat.

najdziwniejsze galaktyki

Jej odkrywcą jest Michele Kaufman, który obserwacją pochwalił się w 2016 roku. Naukowcy odkryli, że gazy w „oku” pędzą w kierunku centrum IC 2163 z prędkością ponad 100 kilometrów na sekundę. Następnie rozbijają się jak fala na brzegu, tracąc na prędkości, a później dryfują bardziej chaotycznie w kierunku centrum galaktyki. Spowolnienie powoduje gromadzenie się i kompresję gazu, co może przygotować grunt pod formowanie się nowych gwiazd.

Dwie czarne dziury

Większość galaktyk jest prawdopodobnie zakotwiczona przez supermasywną czarną dziurę w ich centrum. Jednak kilka zawiera nie jedną, ale dwie czarne dziury. Jedną z nich jest galaktyka spiralna NGC 7674. Jej centrum może się poszczycić parą czarnych dziur oddalonych od siebie zaledwie o rok świetlny.

najdziwniejsze galaktyki

Jest ona oddalona 400 milionów lat świetlnych od Ziemi i prawdopodobnie zyskała dodatkową czarną dziurę podczas zderzenia i połączenia z inną galaktyką. Jedyną inną galaktyką znaną z dwóch czarnych dziur w swoim centrum jest supermasywna galaktyka o nazwie 0402 + 379.

Słodki maluch, który jest pożerany

Prawdopodobnie najsłodsza galaktyka wszech czasów, czyli NGC 3359, nazywany także Little Cub. Ten niezwykły twór materii znajduje się w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy i określany jest jako „galaktyka karłowata”. Do tego była w dużej mierze uśpiona od czasu Wielkiego Wybuchu, co oznacza, że ​​może zawierać cząsteczki niezmienione od kilku chwil po gwałtownym rozszerzeniu się wszechświata 13,7 miliarda lat temu.

Galaktyczna meduza i gwiezdne zombie, czyli najdziwniejsze galaktyki we wszechświecie

Little Cub jest również skazany na zagładę. Jest „pożerany” przez swojego większego sąsiada, galaktykę bardzo podobną do Drogi Mlecznej o nazwie NGC 3359. Mimo to możliwość oglądania NGC 3359 pożerającego Little Cub jest cenna dla nauki, ponieważ astronomowie mogą być w stanie zbadać sygnatury cząsteczek pochodzących z wczesnego powstawania wszechświata.

Galaktyczna meduza

Znajdująca się w gwiazdozbiorze Trójkąta Australe galaktyka ESO 137-001 wygląda zadziwiająco podobnie jak meduza pływająca w morzu gwiazd. Galaktyka jest galaktyką spiralną z poprzeczką — jej gwiazdy tworzą razem spiralę z centrum w kształcie pręta. Z kolei niezwykłe serpentyny utworzone z gwiazd sprawiają, że wyglądają jak dryfujące macki parzydełkowca.

Galaktyczna meduza i gwiezdne zombie, czyli najdziwniejsze galaktyki we wszechświecie

Ślad składa się z zestawu młodych gwiazd, otoczonych powłoką gazową. Gazy osiągają wysokie temperatury, tworząc charakterystyczne sygnatury świetlne i cieplne. Zjawisko to jest wynikiem zderzenia się gazów galaktyki z gazami obecnymi w przestrzeni międzygalaktycznej gromady.

Galaktyka zombie

Masywna galaktyka w kształcie dysku MACS 2129-1 obraca się dwa razy szybciej niż Droga Mleczna. Jednakże pomimo tego zjawiska jest ona wciąż nieaktywna. Obserwacje odległej galaktyki za pomocą teleskopu Hubble’a pokazują, że od około 10 miliardów lat nie wytworzyła ona żadnych gwiazd. Z tego powodu MACS 2129-1 jest określana jako „martwa galaktyka”.

Galaktyczna meduza i gwiezdne zombie, czyli najdziwniejsze galaktyki we wszechświecie

Naukowcy sądzili, że galaktyki tego rodzaju powstały w wyniku połączenia się z mniejszymi galaktykami. Jednakże gwiazdy w MACS 2129-1 nie powstały w wyniku tego rodzaju wybuchowych połączeń; powstały wcześnie, w dysku pierwotnej galaktyki. Odkrycia opublikowane w czasopiśmie Nature w 2017 roku sugerują, że martwe galaktyki w jakiś sposób wewnętrznie zmieniają swoją strukturę w miarę starzenia się zamiast zmieniać kształt, ponieważ łączą się z innymi galaktykami.


Fotografie: Wikipedia, NASA